Jakie odruchy sprawdza neurolog?

Co to jest badanie odruchów i dlaczego się je wykonuje?

Badanie odruchów to procedura diagnostyczna polegająca na celowym wywołaniu i obserwacji mimowolnych reakcji organizmu (odruchów) na określony bodziec. Lekarz neurolog ocenia w ten sposób integralność i funkcjonowanie łuków odruchowych, które składają się z receptorów, dróg nerwowych dośrodkowych, ośrodka w rdzeniu kręgowym lub mózgu oraz dróg odśrodkowych i efektora (mięśnia). Analiza siły, symetrii i samego wystąpienia odruchu dostarcza informacji o stanie układu nerwowego.

Jakie odruchy fizjologiczne są najczęściej oceniane?

Neurolog sprawdza szereg odruchów głębokich (ścięgnistych), które są naturalnymi reakcjami organizmu. Należą do nich m.in.:

• odruch kolanowy (z mięśnia czworogłowego uda) – wywoływany uderzeniem młoteczka w ścięgno poniżej rzepki, powoduje wyprost podudzia,
• odruch z mięśnia dwugłowego (bicepsa) – uderzenie w ścięgno w zgięciu łokciowym skutkuje zgięciem przedramienia,
• odruch z mięśnia trójgłowego (tricepsa) – bodziec w okolicy ścięgna nad wyrostkiem łokciowym prowadzi do wyprostu przedramienia.

Oceniane są także odruchy powierzchniowe, jak np. odruchy brzuszne.

Co oznaczają odruchy patologiczne?

Osobną kategorię stanowią odruchy patologiczne, które fizjologicznie nie występują u zdrowych osób dorosłych. Ich obecność może wskazywać na uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego (mózgu lub rdzenia kręgowego), np. dróg piramidowych. Najbardziej znanym przykładem jest objaw Babińskiego. Polega on na specyficznej reakcji stopy na drażnienie jej boczno-podeszwowej powierzchni – zamiast fizjologicznego zgięcia palców, dochodzi do ich wyprostowania (szczególnie palucha). Stwierdzenie obecności odruchów patologicznych jest istotnym sygnałem do dalszej diagnostyki.

Kiedy przeprowadzane jest badanie neurologiczne?

Pełne badanie neurologiczne, w tym ocena odruchów, jest standardową procedurą przeprowadzaną w przypadku podejrzenia schorzeń układu nerwowego. Wykonuje się je m.in. u pacjentów zgłaszających dolegliwości takie jak zawroty głowy, zaburzenia równowagi, osłabienie siły mięśniowej czy zaburzenia czucia. Badanie neurologiczne bywa również elementem regularnego monitorowania stanu pacjentów ze zdiagnozowanymi przewlekłymi schorzeniami neurologicznymi. Częstotliwość takich badań zależy od zaleceń lekarza prowadzącego, przebiegu schorzenia i ogólnego stanu pacjenta.

Co warto wiedzieć o badaniu odruchów neurologicznych?

Ocena odruchów jest istotnym elementem diagnostyki neurologicznej. Neurolog sprawdza zarówno odruchy fizjologiczne (np. kolanowy, z bicepsa), oceniając ich symetrię i siłę, jak i poszukuje odruchów patologicznych (np. objaw Babińskiego), które mogą świadczyć o uszkodzeniu ośrodkowego układu nerwowego. Pełne badanie neurologiczne jest wykonywane w procesie diagnostycznym oraz w monitorowaniu schorzeń przewlekłych.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy badanie odruchów jest bolesne?
Nie. Badanie odruchów jest nieinwazyjne i bezbolesne. Używany przez lekarza młoteczek neurologiczny służy jedynie do opukania odpowiednich ścięgien w celu wywołania reakcji.

Czym jest odruch Babińskiego?
Jest to odruch patologiczny, polegający na wyprostowaniu palucha (zamiast zgięcia) w odpowiedzi na drażnienie bocznej części podeszwy stopy. U zdrowych dorosłych nie występuje.

O czym świadczy brak odruchu kolanowego?
Brak lub osłabienie odruchu może wskazywać na problem na dowolnym etapie łuku odruchowego – np. uszkodzenie nerwu obwodowego, korzenia nerwowego lub samego mięśnia. Interpretacja zawsze zależy od całościowego obrazu klinicznego.