Czy można pracować bez badań wstępnych?

Od tej zasady istnieją jednak wyjątki. W niektórych przypadkach można wykorzystać wcześniejsze orzeczenie zamiast ponownie przechodzić badania.

Kiedy badania wstępne są obowiązkowe?

Na badania wstępne kieruje się przede wszystkim osobę rozpoczynającą pracę na podstawie umowy o pracę. Obowiązek może pojawić się również w czasie zatrudnienia, jeżeli pracownik zostaje przeniesiony na stanowisko, na którym występują czynniki szkodliwe lub uciążliwe niewskazane w dotychczasowym skierowaniu. Badania trzeba przeprowadzić przed dopuszczeniem do obowiązków. Nie wystarczy samo umówienie wizyty ani przedstawienie zaświadczenia od lekarza rodzinnego. Potrzebne jest orzeczenie wydane przez uprawnionego lekarza na podstawie skierowania od pracodawcy.

Skierowanie powinno określać między innymi stanowisko, zakres pracy oraz narażenie na hałas, pyły, substancje chemiczne, wysiłek fizyczny, pracę przy monitorze czy prowadzenie pojazdów. Lekarz nie ocenia ogólnej zdolności do zatrudnienia, lecz możliwość bezpiecznej pracy w opisanych warunkach.

Kiedy można wykorzystać wcześniejsze orzeczenie?

Ponowne badanie nie zawsze jest konieczne. Osoba przyjmowana do pracy u innego pracodawcy może przedstawić aktualne orzeczenie wraz ze skierowaniem, na podstawie którego zostało ono wydane. Nowy pracodawca porównuje wówczas dotychczasowe warunki z tymi, które występują na oferowanym stanowisku.

Takie rozwiązanie jest możliwe, jeżeli:

• nowe zatrudnienie rozpoczyna się w ciągu 30 dni od zakończenia poprzedniego,

• wcześniejsze orzeczenie nadal jest aktualne,

• warunki pracy są takie same lub porównywalne,

• pracownik przedstawi również poprzednie skierowanie,

• nowe stanowisko nie obejmuje prac szczególnie niebezpiecznych.

Z wcześniejszego orzeczenia może skorzystać także osoba, która pozostaje zatrudniona w jednej firmie i jednocześnie podejmuje pracę u kolejnego pracodawcy. Ostateczna decyzja należy jednak do nowego pracodawcy. To on odpowiada za prawidłowe porównanie warunków i dopuszczenie pracownika do obowiązków.

Czy powrót do tej samej firmy wymaga nowych badań?

Badań wstępnych nie trzeba powtarzać, gdy pracownik wraca do tego samego pracodawcy w ciągu 30 dni od zakończenia poprzedniej umowy i ma wykonywać pracę na tym samym stanowisku lub w takich samych warunkach. Jeśli jednak zakres zadań się zmienił albo na nowym stanowisku pojawiły się dodatkowe zagrożenia, dotychczasowe orzeczenie może okazać się niewystarczające. Przykładem jest przejście z pracy biurowej do magazynu, rozpoczęcie obsługi maszyn lub wykonywanie zadań na wysokości.

Zbieżność nazw stanowisk również nie przesądza o możliwości wykorzystania dokumentu. Magazynier w jednej firmie może jedynie kompletować lekkie paczki, a w drugiej obsługiwać wózek i pracować na nocnych zmianach. W takiej sytuacji warunki nie są takie same, mimo identycznej nazwy stanowiska.

Co grozi za dopuszczenie pracownika bez orzeczenia?

Brak aktualnego orzeczenia oznacza, że pracownik nie powinien rozpoczynać pracy. Odpowiedzialność za dopuszczenie go do obowiązków ponosi pracodawca. Może się to wiązać z konsekwencjami podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, a w razie wypadku utrudnić wykazanie, że firma prawidłowo zadbała o bezpieczeństwo zatrudnionej osoby. Przepisy nie przewidują okresu, w którym nowy pracownik może wykonywać obowiązki bez wymaganego dokumentu. Orzeczenie powinno zostać uzyskane przed pierwszym dopuszczeniem do stanowiska.

Kto wystawia skierowanie i pokrywa koszt?

Skierowanie wystawia pracodawca. To on opisuje stanowisko oraz występujące czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe. Koszt badania wstępnego, a także niezbędnych konsultacji i badań dodatkowych, pokrywa firma. Pracownik powinien otrzymać skierowanie przed wizytą. Warto zabrać również dokument tożsamości, okulary lub soczewki używane na co dzień oraz posiadaną dokumentację medyczną. Jeśli kandydat chce wykorzystać orzeczenie z poprzedniego zatrudnienia, musi przekazać nowemu pracodawcy zarówno orzeczenie, jak i skierowanie będące podstawą jego wydania.

Wstępne badania lekarskie do pracy wykonuje poradnia MEDAN w Jarocinie. Placówka przeprowadza także badania okresowe i kontrolne oraz badania dodatkowe dobierane do warunków na stanowisku. Przed rejestracją warto sprawdzić kompletność skierowania, aby uniknąć ponownej wizyty wyłącznie z powodu brakujących informacji.

Jak sprawnie uzyskać orzeczenie?

Zakres wizyty zależy od stanowiska. Przy pracy biurowej często potrzebna jest ocena wzroku, natomiast kierowca, operator maszyny lub pracownik narażony na hałas może zostać skierowany na dodatkowe konsultacje. Dokładnie wypełnione skierowanie pozwala od razu dobrać właściwy zakres diagnostyki.

MEDAN pomaga pracownikom i pracodawcom przejść od skierowania do uzyskania właściwego orzeczenia. Jeżeli istnieją wątpliwości, czy wcześniejszy dokument można wykorzystać, należy najpierw porównać warunki pracy – aktualność samego orzeczenia nie zawsze wystarcza.